مدرسه های نوآور امروزی


 


این روزها تکنولوژی جدید قسمتی از زندگی روزمره بسیاری از کودکان است. مدرسه های نوآور سعی می کنند با استفاده از این تکنولوژی ها در کلاس درس ازآنها نهایت بهره را ببرند.

در مدرسه “تلاش برای یادگیری” طراحی بازی های ویدیویی و بازی با آنها بخشی از درس روزانه دانش آموزان است. “تلاش برای یادگیری” یک مدرسه دولتی در نیویورک است که به صورت یک بازی ویدیویی کار می کند. شاگردان نه تنها با بازی کردن یاد می گیرند بلکه بازی ها را طراحی نیز می کنند. نه تنها مقاله می نویسند بلکه آنها را به صورت فایلهای سمعی و بصری در رسانه اجتماعی خود قرار می دهند.

لیمور لوی معلم این مدرسه می گوید:“دانش آموزان من رمان “زنجیرها” نوشته لوری هالس اندرسون را می خوانند که داستان آن مربوط به زمان جنگ های داخلی آمریکا است. برای آنکه آنها را واقعا علاقمند ادبیات کنم سعی کردم به آنها دلیلی برای خواندن بدهم. اینجا بود که ایمیلی از اپرا وینفری دریافت کردیم. او با ما تماس گرفت تا ببیند داستان کتاب را فهمیده ایم یا نه.”

در مدرسه “تلاش برای یادگیری” طراحان بازی با معلمان همکاری نزدیک دارند تا هر کلاس درس را به صورت یک بازی چالشی منحصر به فرد طراحی کنند. دانش آموزان با همکاری راه حل ها را پیدا می کنند.

کیتی سلن مدیر اجرایی بخش طراحی می گوید:“بازی ها و سیستم ها بسیار جالب هستند زیرا به طرز فوق العاده ای انگیزه ایجاد می کنند. شما رودرروی یک مسئله پیچیده قرار می گیرید و تحریک می شوید تا هر چه بیشتر کوشش کنید. اگر ما درباره اینکه یادگیری به چه چیزی شباهت دارد فکر بکنیم به این نتیجه می رسیم که آن به یادگیری خوب شباهت دارد.”

بچه ها عاشق بازی های ویدیویی اند و در این مدرسه از آن بسیار استفاده می کنند. آنها با بازی کردن، ریاضیات، ادبیات، تاریخ و غیره می آموزند.

کلسی دانش آموز می گوید:“کلاس های دیگر مثل ریاضیات و انگلیسی خوب هستند ولی به اندازه کلاس هایی که خودمان بازی را طراحی می کنیم لذت بخش نیستند.”

زاویر یازده ساله می گوید: “اولین بازیی که من ساختم “کشتن” بود. من دشمنان بسیاری طراحی کردم ولی هیچ جدیتی در آن نیست برای اینکه اگر دشمن شما را بکشد، شما این فرصت را دارید تا نیفتید و دوباره به روی صحنه بازی برگردید و مبارزه کنید. اگر آن را دشوار طراحی می کردم بسیاری از افراد دوست نداشتند با آن بازی کنند”.

فناوری پیشرفته در مدارس استونی

در کشور استونی که استفاده از اینترنت و تکنولوژی نو در سطح بسیار بالایی است در مدارس تخته سیاه سنتی کم کم جایش را به لوح های کامپیوتری ارتباط متقابل واگذار می کند. این قسمتی از انقلاب فن آوری است که در تمام کشور آشکار است. اما نوآوری های اینچنینی تا چه اندازه مفیدند؟

در مدارس کشور استونی وقتی شاگردان ریاضی یا زبان خارجی می آموزند، از تخته سیاه رایانه ای استفاده می کنند. به آن تخته سیاه ارتباط متقابل نیز می گویند و عمدتا برای دستور زبان خارجی و ریاضی استفاده می شود.

اولا کامپ معلم زبان انگلیسی می گوید:“این روزها بخش سرگرمی اهمیت بسیاری دارد و دانش آموزان می خواهند تا در کلاس به صورت فعال شرکت کنند. کتاب مداد و رایانه دیگر کافی نیستند. از طرف دیگر دانش آموزان خیلی سریع تر یاد می گیرند چون فعالانه در این روند شرکت می کنند”.

دانش آموزانی که به تکنولوژی نو خو گرفته اند می توانند به راحتی از تخته سیاه کامپیوتری استفاده کنند. گروه های سنی متفاوت با برنامه های سنی مناسب خود کار می کنند.

آن ماری کوک دانش آموز می گوید:“کار برای معلمان نیز آسان تر شده چون توجه همه بر روی تابلوی هوشمند است و تمام دانش آموزان خوب کار می کنند”.

کارل آدر کاسوک می گوید:“این طرز یادگیری لذت بخش تر و سریع تر است”.

معلمان باید محتوای تابلو را قبلا آماده کنند اما در زمان آموختن درس روند کار سریع است. تابلوها به اینترنت متصلند و بسیاری از تکالیف را می توان از آنجا پیاده کرد. امتحانات دیگر بر روی کاغذ انجام نمی شوند. سوالات چهارجوابی بر روی صفحه پاسخ دیجیتالی نمایش داده می شوند و دانش آموزان فقط باید دکمه درست روی صفحه را فشار دهند.

بالا بردن سطح آموزش با یاری گرفتن از تکنولوژی مدرن یکی از اهداف دولت استونی است و برنامه “جهش ببر” به این منظور ابداع شده است. امروزه این برنامه به مدارس کمک می کند تا به تکنولوژی لازم دست پیدا کرده و معلمانشان، تعلیمات لازم را دریافت کنند.

روبات در مدارس کره جنوبی

در کره جنوبی روباتها در آموزش زبان انگلیسی مورد استفاده قرار می گیرند تا به نیاز روزافزون معلم زبان انگلیسی پاسخ داده باشند. در این کشور به اندازه کافی معلم انگلیسی زبان وجود ندارد ولی در فیلیپین آنها فراوانند. به همین دلیل دولت کره جنوبی با بنیاد نهادن برنامه ای در شهر دایگو در جنوب شرقی کشور معلمان انگلیسی را در قالب شخصیت های روباتی به کلاس های درس وارد کرد.

در 21 مدرسه ابتدایی، 29 روبات طراحی شده توسط موسسه علوم تکنولوژی وجود دارد.

این روبات ها، از راه دور توسط معلمان انگلیسی از فیلیپین کنترل می شوند. آنها در کلاس می گردند تا با دانش آموزان صحبت کنند کتاب بخوانند و روی صدای موسیقی با تکان دستها و سرشان برقصند.

کیم مون سانگ می گوید: “هدف ما این نیست که اینگ کی معلم واقعی انگلیسی شود بلکه می خواهیم که او دستیار معلمان کره ای شود. ما فکر می کنیم که موفق شده ایم چون دانش آموزان علاقه بیشتری به زبان انگلیسی پیدا کرده اند و تلفظشان نیز بهتر شده است.”

اینگ کی همچنین می تواند به صورت روباتی مستقل کارکند و با شاگردان ارتباط متقابل برقرار کند.

کانگ مین جون می گوید: “من کلاس اینگ کی را دوست دارم. در ابتدا ما همیشه ترانه “سلام” را می خوانیم سپس چیزهای تازه ای را که قبلا هیچ وقت یاد نگرفته بودیم را یاد می گیریم. در آخر گروه هایی تشکیل می دهیم و به انگلیسی بازی می کنیم.”

توسط این تکنولوژی که حرکات را ردیابی می کند این صفحه نمایشگر تخت، حالات چهره معلمان را که در کشور دیگری هستند تقلید می کند.

دانش آموزان با روبات ها تنها نیستند و معلمان واقعی در کلاس های درس حاضرند.

در دو سال آینده دولت کره اینگ کی را به تمام کودکستان های کشور می فرستد تا نه تنها انگلیسی را بیاموزند بلکه در تدریس ریاضی، علوم و هنر نیز مفید واقع شوند.

دو جو هیون می گوید: “هنگام اولین کلاس های درس بچه ها خیلی راحت نبودند. آنها فکر می کردند که معلم انگلیسی درون روبات است. به همین دلیل من به آنها توضیح دادم که انگ کی چگونه کار می کند و حالا با خیال راحت با آن یاد می گیرند. آنها اکنون واقعا راحت هستند “.

اداره آموزش و پژوهش اطلاعات کره که روبات های رایانه ای را توسعه داده است باور دارد که این روباتها تاثیر مثبتی برای تامین فرصت آموزش برابر به همه دانش آموزان را دارن



موضوع: روش تدریس فعال (پژوهش محور)، هوشمندسازی کلاس، روش های تدریس، نرم افزارهای مدرسه هوشمند،
ادامه مطلب
[ 1391/01/7 ] [ 10:42 ق.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

آموزش علوم تجربی در کشور ژاپن

یکی از مهمترین اهداف آموزشی علوم در ژاپن که با تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور هماهنگ است، آموزش علوم و فناوری، توانایی فکر کردن، تصمیم‌گیری وشناخت طبیعت و قوانین حاکم بر آن است. درمدارس ابتدایی ژاپن در پایه‌های اول و دوم (به ترتیب 6 و 7 ساله‌ها) از یک برنامه درسی درهم تنیده تحت عنوان «مطالعه محیط زندگی» استفاده می‌شود.
در این برنامه درسی، دانش‌آموزان با پدیده‌های علمی محیط اجتماعی، طبیعی و زندگی روزانه خود آشنا می‌شوند تا به یک دید علمی دست یابند. این دوره آموزشی بیشتر به کسب تجربه و انجام فعالیت‌های عملی تأکید دارد. در طول این دو سال اول و دوم ابتدایی، معلمان وظیفه دارند تا فرایند آموزش را بر سه حیطه متمرکز نمایند. این حیطه‌هیا عبارتند از: موجودات زنده ومحیط آنها، ماده وانرژی و کره زمین وجهان. این حیطه‌های شامل موضوعاتی از زیست‌شناسی، فیزیک، شیمی وزمین‌شناسی هستند(
اهداف مورد نظر در آموزش علوم دوره ابتدایی ژاپن و برنامه درسی این دوره عبارتند از: رشد توانایی حل مسئله، علاقه به طبیعت و انس گرفتن با آن و درک پدیده‌ها واشیاء طبیعی است(Mayer, 2004 ).
در برنامه درسی پایه اول و دوم ابتدایی؛ کودکان ضمن آشنایی با طبیعت و انس گرفتن با آن، در طول انجام مشاهده و کسب تجربه، از افکار ونگرشهای علمی استفاده می‌نمایند. همچنین کودکان به اهمیت حفظ محیط زیست و انجام تغییراتی در مواد طبیعی بدون صدمه زدن به طبیعت پی می‌برند.
در برنامه درسی پایه سوم ابتدایی؛ افزایش توانایی کودکان در جهت آشنایی با گیاهان معروف و گشتن به دنبال آنها، آزمایش و تجربه فرایند رشد آنها و شناخت اجزا بدن آنها؛ افزایش توانایی کودکان در جهت آشنایی با خواص آب و هوا از طریق فشار دادن به ظروف محتوی آب و هوا؛ افزایش توانایی کودکان در جهت آشنایی با خواص مواد موجود در سطح زمین با جمع‌آوری سنگها و خاکها و پیش‌بینی تغییرات دیده شده؛ جزو اهداف در نظر گرفته شده است.
در برنامه درسی پایه چهارم ابتدایی؛ افزایش توانایی کودکان جهت آشنایی با حرکت، رشد گیاهان و محیط زیست، از طریق مشاهده و جمع‌آوری گیاهان موجود در پیرامون آنها؛ افزایش توانایی کودکان جهت آشنایی با تغییرات دیده شده در فلزات، آب وهوا از طریق سرد و گرم کردن آنها؛ افزایش توانایی کودکان جهت آشنایی، جریان آب در کره زمین، از طریق مشاهده حرکت آن درسطح زمین و پیدایش رودخانه‌ها؛ جزو اهداف مد نظر است.
در برنامه درسی پایه پنجم ابتدایی؛ افزایش توانایی کودکان جهت آشنایی با مکانیسم تولید مثل، رشد و میوه‌دهی گیاهان؛ افزایش توانایی کودکان جهت درک تفاوت بین روش های حل شدن مواد در آب ونقش دما و مقدار ماده در فرایند انحلال و تجربه عملی حل کردن مواد در آب؛ افزایش توانایی کودکان در درک پدیده تغییر آب و هوا از طریق مشاهده تغییرات دما، ابرها، باد و غیره و همچنین نحوه استفاده از اطلاعات دیداری و غیره؛ جزو اهداف مورد نظر است.
در برنامه درسی ششم ابتدایی؛ افزایش توانایی کودکان جهت درک نقش و جایگاه آب در بدن وعملکرد برگها در رشد گیاهان؛ افزایش توانایی کودکان در درک خواص و تغییرات محلولهای آبی و کاربرد انواع محلولهای آبی؛ افزایش توانایی دانش‌آموزان جهت درک ویژگی ستاره‌ها و حرکت آنها از طریق مشاهده میزان روشنایی، رنگ و موقعیت آنها؛ از مهمترین اهداف مورد نظر می‌باشد.
در اجرای هر چه بهتر برنامه درسی قصد شده، خانواده‌های ژاپنی وظیفه دارند تا با مشاهده فعالیت‌های انجام گرفته، نقش نظارتی داشته و مدرسه و فرزندانشان را در این امر یاری نمایند. کتابهای درسی نیز از طرف ناشرهای مختلف و با نظارت وزارت آموزش و پرورش چاپ و توزیع می‌شوند. این کتابهای درسی که میانگین صفحات آنها 50 صفحه است شامل اطلاعات پایه‌ای جهت کمک به دانش‌آموزان بوده و اغلب به صورت مصور تهیه می‌شوند و در انجام فعالیت‌های عملی و تنظیم فعالیت‌های آموزشی، کمک زیادی می‌کنند. در برنامه درسی علوم دوره ابتدایی برای هر سال تحصیلی تقریباً 105 کلاس ساعت(دوره 45 دقیقه‌ای) برای هر پایه ابتدایی در نظر گرفته شده است.
الگوهای مشابهی نیز در برنامه درسی دوره راهنمایی ژاپن در پایه‌های اول تا سوم در دو حیطه در نظر گرفته شده است. در حیطه اول مفاهیم فیزیک و شیمی و در حیطه دوم مفاهیم زیست‌شناسی و زمین‌شناسی مطرح شده است. موضوع‌های برنامه درسی دوره راهنمایی شباهت زیادی با دوره ابتدایی دارد. برای افزایش رشد و توانایی دانش‌آموزان در زمینه نگرشهای علمی و عمیق‌تر فکر کردن، درک آنها ازمواد و پدیده‌های مشاهده شده در طبیعت، تلاش می‌گردد تا توجه و کنجکاوی آنها نسبت به طبیعت از طریق مشاهده وانجام آزمایش افزایش یافته و از این طریق دیدگاه، نگرش وافکار آنها رشد یابد(Okano, 2003).
در طول دوره سه ساله راهنمایی، به رشد دانش و توانایی حل مسئله در علوم تأکید زیادی شده است. موضوع‌های ارائه شده برای این دوره سه ساله عبارتند از:
پایه‌ اول راهنمایی:
1- آشنایی با مواد و تغییرات آنها
2- آشنایی با پدیده‌های فیزیکی
3- زندگی گیاهان و تنوع گیاهی
4- زمین و منظومه شمسی
پایه دوم راهنمایی:
1- تغییرات شیمیایی، اتم‌ها ومولکولها
2- جریان الکتریکی
3- زندگی حیوانات و تنوع آنها
4- آب وهوا و تغییرات آنها
پایه سوم راهنمایی:
1- تغییرات شیمیایی و یونها
2- حرکت و انرژی
3- ارتباط بین موجودات زنده
4- تغییرات دیده شده در سطح زمین
با توجه به سرفصل‌های ارائه شده، یک معلم علوم می‌تواند برای آموزش موضوع‌های درسی مورد نظر، از انجام آزمایش، گردش علمی وانواع فعالیت‌های دیگر استفاده نماید. مثلاً در بحث آب وهوا و تغییرات آن که از مجموعه علوم هواشناسی است، معلم می‌تواند نوع ابرها، فشار هوا، جهت باد، میزان رطوبت موجود در هوا و غیره را به عنوان عوامل پیش‌بینی وضعیت هوا مطرح نماید. یا در بحث تغییرات شیمیایی و یونها، می‌توان آزمایش الکترولیز را انجام داده و با توجه به باز تولید عناصر در الکترودها، وجود یونها در محلول را اثبات کرد(Mayer, 2004 ).
در دوره راهنمایی، معلمان علوم بیش از یک سوم از وقت کلاس را در آزمایشگاه سپری می‌کنند. علاوه بر آزمایشگاه، فعالیت‌های عملی مناسبی نیز در محیط و طبیعت پیرامون مدرسه انجام می‌دهند. کتابهای درسی علوم دوره راهنمایی ژاپن به صورت درهم تنیده وتوسط بخش خصوصی تهیه می‌شوند و وزارت آموزش و پرورش نقش نظارت بر تهیه این کتابها را ایفا می‌کند. کتابهای تهیه شده به طورگسترده‌ای از نمودارها و شکل‌های رنگی جهت بیان مفاهیم علمی وانجام فعالیت‌های آموزشی مورد نظر استفاده می‌کنند. تعداد صفحات هرکتاب درسی دوره راهنمایی به طورمیانگین 135 صفحه است. در این دوره نیز تعداد 105 کلاس ساعت(دوره 50 دقیقه‌ای) برای یک سال تحصیلی جهت آموزش علوم در نظر گرفته شده است(همان منبع).

روشهای تدریس علوم تجربی در ژاپن:

در نظام آموزشی ژاپن، برنامه درسی فعالیت محور بوده و تنوع کتاب‌های درسی با نظارت سیستم مرکزی دیده می‌شود. فرایند یاددهی- یادگیری علوم در ژاپن از نوع فعال بوده و یادگیرنده نقش فعالی در این رویکرد داشته و معلم نقش راهنما، مشاور و ناظر را ایفا می‌کند. نظام ارزشیابی ژاپن نیز فعالیت محور بوده و بیشتر بر سه نکته اصلی تأکید می‌شود:
1- کارایی و مفید بودن نظام یاددهی- یادگیری
2- انعکاس دهنده قابلیت‌ها و توانایی‌های دانش‌آموزان
3- ثبت نتایج انواع فعالیت‌ها در کارنامه به صورت کمّی و کیفی
در نظام آموزشی کشور ژاپن، بیشترین تاکید بر رویکرد مشارکت اولیای دانش آموزان دیده می‌شود. تمامی کادر آموزشی از رئیس منطقه گرفته تا معلم به خوبی از اصلاحات جدید آموزشی، اهداف و انتظارات آن به خوبی آگاهند. مرکز ثقل اصلاحات مبتنی بر دانش‌آموز محوری در سخنان همه عوامل مدرسه آشکارا دیده میشود. در کلاسهای درس علوم مفاهیم علمی به صورت یک طرفه به دانش آموزان آموزش داده نمی‌شود؛ بلکه دانش آموزان روش آموختن را فرا می‌گیرند. در کلاسهای درس علوم، فعالیت دانش آموزان در کلاس درس نشان می دهد که نه تنها همه فعالیتها و نقشها بر عهده معلم نیست، بلکه معلم فقط به عنوان یکی از عوامل آموزشی نقش مشاور و هدایت جریان یاددهی- یادگیری را بر عهده دارد و سخنران محض نیست. دانش‌آموزان با انجام فعالیت‌های آموزشی، نه تنها در کسب مهارت‌های دانشی کوشا هستند، بلکه مهارت‌های عملکردی و نگرشی آنها نیز متناسب با مهارت‌های دانشی رشد می‌یابد. این امر سبب می‌شود تا خلاقیت و نوآوری در بین دانش‌آموزان به نحو چشمگیری دیده شود و آنان فعالانه در رویکردهای حل مسئله شرکت نمایند (سرکارآرانی و مقدم، به نقل از استیگلر و هیبرت، 1383).
تربیت معلم علوم تجربی در ژاپن

ادامه مطلب


موضوع: روش تدریس فعال (پژوهش محور)، روش های تدریس، هوش و خلاقیت، خدمات مشاوره ای در مدرسه، انجمن اولیاء و مربیان ، فرهنگ و هنر در مدرسه،
ادامه مطلب
[ 1391/01/6 ] [ 11:35 ق.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

روش تدریس ابتدایی در ‍ژاپن

روش تدریس ریاضی‎ ‎دوره ابتدایی در ژاپن
      مقدمه:
     استیگلر وهمکاران او(1996) معتقدند که فرهنگ آموزش مثل هر فرهنگ دیگری در جنبه های مختلف شامل عناصری است که در قالب سنت های رایج مورد قبول واقع می شوند. برخی از این عناصر مانند کتابهای درسی و برنامه های آموزشی و درسی را کارشناسان خبره تهیه می کنند. برخی از جمله شکل و ساختار امور آموزشی (مانند ساعات آموزش و میزان آن و روشهای ارزشیابی آموزشی )به طور مشخّصی تعریف می شوند و نهایتا برخی دیگر از باورها و انتظارات دانش آموزان و معلمان درباره نقش و هدفهایشان از فعالیتهای آموزشی و فرایند یاددهی- یادگیری ناشی می شوند.مجموعه این عوامل تا حدود زیادی آن چه را که در کلاس درس روی خواهد داد مشخص می کنند.‏
     آنچه در فرایند یاددهی- یادگیری در کلاس درس اثر می گذارد تا حدود زیادی به کارکردهای عناصری از فرهنگ آموزش مربوط می شود که در قالب برنامه های درسی ارائه می شوند و معلّم و دانشآموزان در کلاس درس از انها استفاده می کنند.
     معلمان و دانش آموزان با باورها و انگیزه های متفاوتی به کلاس درس می آیند. باورها و انگیزه های آنان در فرایند یاددهی- یادگیری تأثیر شگرفی دارند و فعالیتهای آموزشی کلاس درس را تا حدود زیادی تحت تأثیر خود قرار می دهند مثلا این که دانش آموزان با چه پیش فرضهایی به کلاس درس ریاضی می آیند و معلّم توانایی های دانش آموزان را در فهم مسائل ریاضی چگونه ارزیابی می کند. پاسخ این سؤال ها در فعالیتهای آموزشی معلم در کلاس تأثیر زیادی دارد. اگر دانش آموزان برای حل مسائل ریاضی فقط این باور را داشته باشند که باید به دنبال یک جواب صحیح رفت بیش از آن که به راه حلها و تفکر در فهم مسئله و چگونگی ان باندیشند به یافتن و بیان پاسخ صحیح اکتفا خواهند کرد. صرف نظر از این که تا چه حد مسئله را فهمید یا راههای مختلف حل آن را آزموده باشند.

ادامه مطلب


موضوع: روش تدریس فعال (پژوهش محور)، دستاوردهای جدید محققان، نکاتی از اساتید جهان آموزش، روش های تدریس،
ادامه مطلب
[ 1391/01/6 ] [ 11:26 ق.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

روشهای آموزگاران برای جلب شاگردانشان با آخرین پدیده های فناوری

آموزگار خوب یعنی چه؟ پاسخ به این سئوال مشکل است. روش آموزش در نقاط مختلف جهان متفاوت است، اما نقطه اشتراک آموزگاران خوب، شوقشان به الهام دادن به شاگردانشان است. در برنامه این هفته جهان دانش به امکانات مختلفی نگاه می کنیم که آموزگاران در گوشه و کنار جهان برای جلب شاگردانشان استفاده می کنند.

از بریتانیا شروع می کنیم که آموزگاران برای دیدن ویدیوهای تدریس یکدیگراز هم الهام می گیرند. طرح” تلویزیون آموزگار“، از روش تدریس در پنج هزار مرکز آموزشی بریتانیا فیلمبرداری کرده است. نتیجه این کار به حدی موفقیت آمیز بوده است که سایر کشور ها هم به آن تاسی کرده اند

 

اینجا کلاس درس جغرافیا درمدرسه ای در شهر سانینگ دیل در جنوب غربی بریتانیاست. بزودی هزاران نفر دیگر این کلاس درس را در اینترنت خواهند دید. تهیه کننده این برنامه تلویزیونی اینترنتی می گوید:
“این برنامه بخشی از سری موسوم به ابتکارات بزرگ آموزشی است که در آن آموزگاران زبر دست به همکارانشان نشان می دهند چگونه روش تدریسشان را بهبود بخشند.”

چند هفته پیش تلویزیون آموزگاران برای فیلمبرداری با این آموزشگاه تماس گرفت. واکنش اولیه آموزگاران توام با شگفتی بود چون قرار بود روش تدریس آنها توسط هزاران نفر دیده شده و در باره آن اظهار نظر شود.

“نخستین اولویت من درس دادن به بچه هاست. می خواهم مطمئن شوم که آنها از وقتی که با هم می گذرانیم چیزی یاد می گیرند. وجود دوربین فیلمبرداری در کلاس یک قدری مزاحم بود اما بعد از مدتی به آن عادت کردیم و مثل همیشه به کارمان ادامه دادیم.”

“تلویزیون آموزگاران چشمی است که آنچه در کلاس می گذرد، ضبط می کند.
اگرآموزگار نکته ای را فراموش کند، می تواند فیلم را برگرداند و دوباره ضبط کند. می توان نتیجه کار را بارها و بارها دوره کرد.”

مقر کمپانی فیلبرداری در مرکز لندن است. فیلمها در اینجا تنظیم نهائی می شوند. اما فکراین پروژه از کجا آمده است؟

“نظر اولیه تلویزیونی که کار آموزگاران را بهتر کند، بوسیله دولت مطرح شد. چالش پیش روی ما، بوجود آوردن برنامه ای بود که قبلا مثل آن دیده نشده بود : اینکه چطور هم برنامه را جالب و دیدنی کنیم و هم از طریق نشان دادن اینکه در دیگر کلاسها چه می گذرد، کار آموزگاران را بهتر کنیم.”

تلویزیون دیجیتال آموزگاران، از پنج سال پیش بهترین روشهای تدریس را در اختیار معلمین گذاشته است. این ابتکار، در آمریکا، استرالیا و تایلند هم به کار گرفته شده است.در بریتانیا می مانیم که با تیم رایلندز که قدرت ابتکار و خلاقیت کودکان را با فناوری دیجیتال تقویت می کند.

Pictures: courtesy of Teachers TV
www.teachers.tv

تیم رایلندز یک آموزگار دبستان و مشاور آموزشی است که مسحور قابلیت کامپیوتر برای ایجاد خلاقیت است.

“بیست و پنج سال است که آموزگار هستم. چهار سال پیش پروژه بکار گیری کامپیوتر برای ترغیب کودکان به نوشتن را با دست اندرکاران شروع کردم. همه نوع برنامه را تجربه کردم و بالاخره برنامه هائی را که می خواستم پیدا کردم”.تیم برای بازی کامپیوتریش بنام “میست” شناخته می شود که هدف آن ترغیب و نشویق کودکان به نوشتن است. او معتقد است که همه آموزگاران باید با آخرین پدیده های فناوری در کارشان آشنا باشند.

“ما باید بعنوان بخشی از کارمان، با فن آوری هائی که کودکان در خانه با آن کار می کنند، آشنا باشیم. در غیر اینصورت دنیای مدرسه در مقایسه با دنیای انها در خانه راکد بنظر خواهد رسید. ما از بازیهای کامپیوتری گرفته تا وب-2 استفاده می کنیم تا جهش لازم را برای کودکان فراهم کنیم. بچه ها از بعضی از برنامه های کامپیوتری بسیار چیزها یاد می گیرند.”

کارهای گروه برای سنین دو تا نوجوانان است که به گفته او می تواند قدرت فراگیری آن کودکانی را که با متد های معمول تدریس مشگل دارند، تقویت کند.

به زنگبار در شرق آفریقا می رویم که اینبار رادیو به کمک اموزگاران آمده است.
در زنگبار مرکزی برای آموزش اموزگاران وجود ندارد و عدم دسترسی به بعضی نقاط این جزیره، کار تدریس را دشوار می کند. سازمانی بنام مرکز توسعه آموزشی برنامه ای تولید کرده است که هفته ای سه مرتبه از طریق رادیو به کودکان کودکستانی و دبستانی درس می دهد. این برنامه ها در کلاسهای واقعی ضبط
شده اندکه هم برای آموزگاران مفید است و هم برای کودکان. این برنامه ها در دویست و بیست آموزشگاه در زنگبار استفاده می شود.

“با این برنامه ها بچه ها بیشتر از درسهایشان لذت می برندر مناطقی که برق ندارد، رادیو های باتری دار آسانترین وسیله دریافت اطلاعات است.
“می خواهم این برنامه ها برای بهبود کارمان ادامه پیدا کنند.”

استفاده از رادیو که معمول ترین رسانه در تانزانیاست، نمایانگر عملی بودن ماهیت تدریس در این کشور است. بسیاری از مدارس به کامپیوتر دسترسی ندارند و استفاده از اینترنت بسیار گران است. برنامه های رادیوئی مرکز توسعه آموزشی، در دفتر مرکز در پایتخت تانزانیا توسط گروهی کارشناس آموزشی و وزارت علوم این کشورآماده می شوند .

“این برنامه ها به کار وزارت علوم کمک بسیاری کرده است. همچنین، تعداد کودکانی را که اکنون به آموزش ابتدائی دسترسی دارند از 13.8 در صد در سال 2006 به 33 درصد در سال گذشته افزایش داده است.”

http://persian.euronews.com/ منبع

 





موضوع: روش تدریس فعال (پژوهش محور)، دستاوردهای جدید محققان، هوشمندسازی کلاس، روش های تدریس، اخبار آموزش و پرورش،
ادامه مطلب
[ 1391/01/6 ] [ 10:12 ق.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

نقش مدارس و معلمان در تقویت و توسعه تفکر پژوهشی

قسمت اول
حسن ستایش 
قریب به یک سوم جمعیت کشور ایران را دانش آموزان ، معلمان و مدیران و کارکنان ستادی و غیر ستادی آموزش و پرورش تشکیل می دهند . قابلیت چنین جمعیتی که به عنوان نیروی انسانی فعال می تواند در جهت رشد و توسعه سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی تاثیر گذار باشد بر هیچ کس پوشیده نیست . ولی تحقق این هدف در شرایط فعلی منوط به نهادینه شدن فرهنگ پژوهشی در بین جوانان و دانشجویان آینده ساز جامعه و به کارگیری دانش های پژوهش - محور و فناوریهای نوین توسط آنهاست. این مقاله ضمن بررسی راهکارهای پیشین نهاد آموزش و پرورش در این زمینه ، پیشنهاد می کند با تغییر اساسی در ساختار نظام آموزشی و به کارگیری رویکرد پژوهش - محور در برنامه های درسی دانش آموزان ، مدارس و معلمان کشور می توانند نقش تعیین کننده ای در اشاعه تفکر پژوهشی و پژوهشگری داشته و بدین ترتیب نیروی انسانی مورد نیاز آینده کشورمان را در جهت رشد و توسعه تامین نماید. 

مقدمه : 
حس کنجکاوی و حقیقت جویی امری فطری است که در نهاد تک تک اعضای سالم نونهالان جامعه به ودیعت نهاده شده است و می بایستی با فراهم آوردن شرایط مناسب به تدریج فعلیت یابد . بدیهی است این استعداد ذاتی ابتدائا باید در محیط خانواده و آموزشگاه بروز یافته و شکوفا گردد و سپس در محیطهای سایر نهادهای اجتماعی نشو و نما کند . اما در دنیای امروز نقش نظام آموزشی به دلیل تحولات اقتصادی ، علمی ، فنی در این زمینه چشمگیر تر از سایر نهاد ها می باشد . نقش نظام آموزشی از آن جهت حائز اهمیت است که از قلمرو و دامنه شمول بسیار گسترده ای برخوردار بوده و مدت زمان نسبتا زیادی از اوقات مفید اعضای جامعه مشتمل بر نو نهالان و کودکان و نوجوانان و جوانان را در بر می گیرد. البته نظام آموزشی صرفا در برگیرنده دانش آموزان و معلمین و مدیران مدارس نیست بلکه ساختار سازمانی و بستری که اینگونه افراد در آن کار می کنند و قوانین و سیاست هایی که آنها را تحت تاثیر قرار می دهند نیز باید مد نظر باشد. 
با نگاهی به نقش نظام آموزش و پرورش به عنوان تربیت کننده و آموزش دهنده سرمایه های انسانی خلاق و پژوهشگر بایستی این سوال کلیدی و مهم را مطرح کرد که نظام آموزش و پرورش ما تا چه حد فراگیران را به این سمت سوق می دهد .
در پاسخ می توان گفت : پژوهش و نو آوری در جامعه ای توسعه پیدا می کند که نظام آموزشی و فرهنگی ، زمینه و بستر مناسبی برای آن را تدارک دیده باشد . بنابراین تحقیق را می توان در کنار آموزش یکی از اهداف بسیار مهم آموزش و پرورش دانست که باید مورد توجه قرار گیرد و به نظر می رسد که مدارس و معلمان در این میان دارای وظیفه بسیار مهم و حساسی هستند که می توانند علاوه بر فعالیت های تحقیقاتی روح و انگیزه تحقیق و روش های درست پژوهش را در میان دانش آموزان نهادینه کنند . 

  جایگاه پژوهش در آموزش و پرورش 
از جمله عوامل بسیار مهم در شناخت مشکلات جامعه و یافتن راه حل برای آنها ، امر پژوهش و تحقیق است . پژوهش از دو بعد دارای اهمیت است . نخست اینکه چاره گشای مشکلات فردی و اجتماعی است و دیگر اینکه با افزایش دانسته های انسان به او کمک می کند تا با انتقال یافته های خود به دیگران در حل مشکلات جامعه کمک مضاعف کند . اما نکته مهم این است که خود پژوهش نیز نیازمند آموزش است چرا که پژوهش در حقیقت یک فن است و روش های مختلفی دارد که یادگیری و به کار بستن آنها جز با آموزش میسر نیست . در واقع تاکیدی که در تعریف تحقیق بر روش های منظم شده است ما را به آنجا راهنمایی می کند که روش های منظم فقط با آموزش حاصل می شوند نه به صورت تصادفی. 
اما متاسفانه هنوز فرهنگ پژوهش در کشور ما نهادینه نشده و باور راستین برای پژوهش در بخشهای گوناگون آموزشی و فرهنگی تقویت نگشته است که بتوان از آن در جهت توسعه و پیشرفت کشور استفاده نمود . اعتقاد به اینکه پژوهش می تواند بسیاری از مسائل را حل کند یا آنها را کاهش دهد در میان مسئولان چندان قوی نیست و هنوز بسیاری از دست اندر کاران طعم شیرین استفاده از نتایج تحقیق را نچشیده اند. این قضیه در مورد نهادهایی که رسما متولی این امرند و نام تحقیقات را با خود یدک می کشند نیز صادق است. در حال حاضر مقوله پژوهش در دانشگاهها های سراسر کشور به عنوان کار تفریحی و درجه دوم تلقی شده و برای تربیت پژوهشگر حرفه ای هیچگاه تدبیری جدی اندیشیده نشده است . لذا برای رشد و گسترش فعالیتهای پژوهشی در کشور باید به مراتب بیش از آنچه تا کنون انجام شده است به امر تحقیق توجه شود . زیرا پژوهش در هر کشوری زیربنای توسعه به شمار می رود و هر کشور خواهان پیشرفت باید در رئوس برنامه های خود به پژوهش و تحقیق اهمیت ویژه ای قائل شود.  شکی نیست که مهمترین و اساسی ترین رکن نظام پژوهشی را نیروی انسانی محقق که از توانایی ها ، قابلیت ها و مهارت های لازم پژوهشی برخوردار باشند تشکیل می دهند. آموزش و پرورش به عنوان اولین پایگاه رسمی فرهنگ سازی در این زمینه وظیفه ای خطیر و بزرگ بر عهده دارد که همانا تربیت نسلی جستجوگر ، اندیشمند ، دانا و توانا است . شواهد نشان می دهد این نهاد در این زمینه چندان کامیاب نبوده است. هم اینک در آموزش و پرورش نیاز گسترده ای به تربیت نیروی انسانی پژوهشگر وجود دارد و با رفع این نقیصه است که می توان آینده ای را متصور شد که محققین و پژوهشگران قابلی از ایران پروژه های پژوهشی استراتژیکی را در سطح جهانی به انجام رسانند . امر پروهش باید با قدرت ، قوت ، جدیت و گستردگی بیشتری در نظام آموزشی کشور ( از پیش دبستان تا تحصیلات تکمیلی و آکادمیک ) توسعه و دنبال شود تا دانش آموزان به پژوهش و پژوهش گری علاقه مند شده و آینده تحقیقاتی کشور را به نحو مطلوب محقق نمایند 
ادامه داردش






موضوع: مطالبی برای دانش آموزان، معیارهای استعدادیابی، روش های تدریس، روش تدریس فعال (پژوهش محور)،
ادامه مطلب
[ 1390/12/17 ] [ 02:09 ب.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

دانلود مقاله روشهای نوین در آموزش و یادگیری بزرگسالان

 

" روشهای نوین در آموزش و یادگیری بزرگسالان"

تألیف: برنارد لاول

ترجمه و نگارش: دکتر غلامرضا احمدی

مختصری از مقاله:

یادگیری و مراحل مختلف زندگی

یادگیری: از آنجا که رفتار و عکس العملهای فعلی ما نتیجه ی یادگیری و تجربیات گذشته مان است یادگیری گاه به عنوان فرایندی که تغییر نسبتاً دائمی در رفتار ما به وجود می آورد تعریف شده است، یعنی توانایی و کارایی ما نتیجه ی برخوردهای گذشته ما با محیط است... .

http://dl.prozhe.com/server2/uploads/raveshhaye-novin-hafeze-yadgiri-%5Bwww.prozhe.com%5D.zip

 





موضوع: روشهای ایجاد انگیزه یادگیری، دستاوردهای جدید محققان، نکاتی از اساتید جهان آموزش، روش های تدریس، مطالب آموزنده برای اولیاء ومربیان، دانلود مطالب آموزشی،
ادامه مطلب
[ 1390/12/16 ] [ 08:35 ق.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

تعلیم و تربیت از دید سقراط

"تعلیم و تربیت از دید سقراط "

سقراط در 469 پیش از میلاد در آتن زاده شد. پدرش سنگ‌تراش و مادرش ماما بود. گرچه او از چهره و اندام مناسبی برخوردار نبود اما اخلاق خوبی داشت. از سوی دیگر گرچه فکر او خلاق نبود، اما به طور استثنایی روشن، انتقادی و مشتاق بود. او صرفاً اندیشمند نبود، بلکه به راستی یک فرد مذهبی و متدین بود. او هیچ اثر مکتوبی از خود بر جای نگذاشت، اما تعدادی از مباحثات وی با ساکنین شهر آتن توسط شاگرد معروفش افلاطون و همچنین مورّخی به‌نام گزنوفون به‌طور مکتوب ثبت شده‌اند (کاپلستون، ج1، 1375؛ صص120-116).

سقراط که پدر فلسفه خوانده می‌شود، با نحوه تدریس سوفسطائیان مخالفت کرد. سوفسطائیان به شاگردان خود می‌آموختند که چگونه در مباحثات، به سؤالات مختلف جواب‌های زیرکانه‌ای بدهند. ولی سقراط شاگردانش را تشویق می‌کرد تا در دنیای اطراف خود، جستجو کرده و مطابق با ندای وجدان خود زندگی کنند، حتی اگر این کار، آنها را در جهت مخالف با حکام کشور قرار دهد (کرسون, 1346).

سقراط بسیاری از بزرگان آتن را که ادعای علم و دانش داشتند، به همین نحو محکوم ساخت واین برای آنان خوشایند نبود. عاقبت این فشارها همراه با تحولات سیاسی پیش‌آمده سقراط را در سال ۳۹۹ ق.م به محکمه کشاند. با تمام این احوال و دفاعیات مستحکم وی، هیئت منصفه دادگاه که تحت تأثیر جوّ سیاسی آشفته آن ایام بود، حکم به مرگ سقراط داد. در روز موعود در حالی که خانواده و دوستان و شاگردانش گرد وی جمع شده و بی‌تابی می‌کردند، آنها را به آرامش فراخواند و پس از اینکه وصیت‌هایش را کرد، جام زهر را به آرامی سرکشید و پس از دقایقی جان سپرد (کاپلستون، ج1، 1375؛ صص137-135).

گفتگوی سقراطی:

روش عملی سقراط برای مبارزه با چنین اشخاصی این بود که با یکی از آنها وارد گفت و گو می‌شد و می‌کوشید تا از او افکارش را درباره موضوعی خاص، مثلا شجاعت بیرون بکشد. آن شخص در ابتدا فکر می‌کرد که حقیقت شجاعت را می‌شناسد و به آن آگاه است. سقراط گفتگو را به شیوه پرسش و پاسخی شروع می‌کرد و در آغاز خود را با آن چه شخص مقابلش می‌گفت، همراه نشان می‌داد. ممکن بود این گفتگو به طول بینجامد، اما سر انجام بحث را به جایی می‌رساند که شخص مقابل به نادانی خود پی می‌برد؛ یعنی به این نتیجه می‌رسید که حقیقتاً هیچ چیزی را درباره شجاعت نمی‌داند و به این صورت، سقراط به او می‌فهماند که اعتراف به نادانی، بزرگترین دانش است. این روش، روش دیالکتیک نام گرفت. وی اولین کسی بود که این شیوه را در بحث‌های فلسفی به کار برد و به همین دلیل، این روش را به نام او، دیالکتیک سقراطی می‌خوانند (کاپلستون، ج1، 1375؛ ص127).

گفتگوی سقراطی، درست همان است که یاسپرس «نبرد دوستانه و آزادانه برای دستیابی به حقیقت نامیده است». اگر هماهنگ با یاسپرس، گفتگو را از شرط‌های رسیدن به آزادی بدانیم، سقراط از پیشگامان آزادی است (نقیب‌زاده، 1372، ص17).

او غالباً اصرار می‌ورزید که معلم نیست بلكه مانند مامایی مادرش، قادر است به دیگران کمک کند تا افکارشان متولد شود. معاشرانی که همواره او را احاطه کرده بودند، دوستانی بودند که چندان حالت شـاگردی نداشته و به وی علاقه‌مند بودند و از او الهام می‌گرفتند. کسان دیگری بودند که از تند و تیز کردن دانسته‌های خود علیه او لذت می‌بردند، سایران بی‌آنکه دقیقاً بدانند، شیفته او بودند. عده‌ای از هواداران نیز بودند که از شنیدن ابطال مخالفت‌های او سرگرم می‌شدند. در میان این گروه اخیر عده‌ای از اشراف‌زاده‌های جوان بی‌مسئولیت نیز بودند که همراهی آنان با سقراط سرانجام به بازداشت و اعدام او منجر شد (کاپلستون، ج1، 1375؛ ص128).

فلسفه سقراط:

در زمانی که بیشتر تلاش‌های فلاسفه و متفکران، درباره جهان و چیستی آن بود و این که از چه موادی تشکیل شده، سقراط به پیروی از آناکساگوراس معتقد به وجود یک عقل کل در جهان گردید که به تبع آن، انسان نیز به عقل آراسته شده است و این امر وجه امتیاز انسان تلقی می‌شود. بنابراین سقراط کار اساسی انسان را شناخت مفاهیم کلی امور توسط قوه عقلانی و به‌وسیله استقراء می‌دانست. او این علم را در ذات خرد آدمی نهفته می‌دانست (کاردان، 1381؛ ص18).

سقراط اعلام کرد که باید جهان شناسی را کنار گذاشت و به انسان، و در حقیقت خودشناسی بازگشت. او بیان می‌کرد که پیام‌های مخصوصی از سروش غیبی دریافت می‌کند. در کتاب‌های تاریخی آمده‌است که روزی یکی از دوستان سقراط از سروش غیبی پرسید که آیا خردمندتر از سقراط وجود دارد؟ سروش غیبی پاسخ منفی داد. این واقعه سقراط را بر انگیخت تا ببیند که چه چیزی موجب شده تا او خردمندترین انسان باشد؛ در حالی که خود را عالم و دانشمند نمی‌داند. سرانجام به این نتیجه رسید که: او خردمندترین انسان است ، زیرا به جهل خود علم دارد و ادعای عالم بودن ندارد. از این پس، وی این رسالت را در وجود خود احساس کرد که در جست و جوی حقیقت ثابت و یقینی ، یعنی حکمت راستین باشد و به همگان نشان دهد که علم حقیقی یعنی: «علم به این که نمی‌دانم» (راسل، 1373، ص143).

سقراط علم و اخلاق را از یک‌دیگر جدایی‌ناپذیر می‌دانست و بنابراین یکی از مهم‌ترین دیدگاه‌های او که بحث‌های بسیاری در طول تاریخ تفکر برانگیخته، مسئله یکی بودن معرفت و فضیلت است. از این دیدگاه، شخص عاقلی که به حقیقت دست‌یافته است، در عمل نیز پیرو آن بوده و به بهترین نحو عمل می‌کند (کاپلستون، ج‌۱، 1375، ص130).

تعلیم و تربیت از دیدگاه سقراط:

سقراط هدف خود را فهمیدن و فهماندن حقایق و تربیت اخلاقی و سیاسی جوانان می‌دانست و مانند سوفسطاییان می‌خواست جوانان را به خوشبختی و پیشرفت رهنمون سازد. البته او برخلاف سوفسطاییان که جوانان را به نسبی‌گرایی و فرصت‌طلبی دعوت می‌کردند، جوانان را به تحصیل حکمت و داشتن شخصیتی مستقل فرا می‌خواند. در این راه، همان‌طور که ذکر آن رفت، از روش گفتگو استفاده می‌کرد و به‌جای تحمیل افکار خود به مخاطب، سعی در کشف حقیقت داشت. بنابراین، روش گفتگوی سقراطی را می‌توان روش فعال نیز نامید، چرا که او سعی می‌کرد تعلیم را از جایی که مورد علاقه مخاطب است آغاز کند (کاردان،1381، صص22-20).

روش سقراط در حقیقت دارای مراحل سه‌گانه بود: در مرحله اول عدم صراحت و وضوح ذهن افراد در باب مسائلی که طرح می‌شد آشکار می‌گشت. در مرحله دوم کوشش می‌شد تا مفاهیم در قالب تعاریف روشن جای گیرد و معانی آنها مشخص و معین گردد. در مرحله سوم اهتمام می‌شد تا تعابیر و آثار آن مفاهیم استنباط و استخراج شود (طوسی، 1354، ص22).

سقراط به مقامات دولتی توصیه می‌کند که برای مبارزه با ابتذال از هنرمندان بااستعداد و شریف دعوت کنند تا در آثار خویش زیبایی واقعی و هنر اصیل را به‌هم بیامیزند. بدین‌طریق کودکان و نوجوانان ما همانند ساکنان مناطق سالم هوای پاکی را استنشاق می‌کنند و به‌تدریج تحت تأثیر نیکی‌ها قرار خواهند گرفت و به‌سوی کمال و عشق گرایش می‌یابند (شاوارده، 1351، ص12).

سقراط معلم را وجدان عصر خویش می‌دانست و وظیفه او را بیدار کردن روح شاگرد و آگاه ساختن او می‌شمارد. به نظر او آموزش و پرورش خاص طبقه معینی نیست و همه افراد می‌توانند و باید از آن بهره‌مند شوند. خود وی نیز همه‌جا را مدرسه می‌شمرد و بدون هیچ چشم‌داشتی به آموزش و تربیت جوانان اقدام می‌کرد (کاردان، 1381، ص22).

البته دیدگاه‌های سقراط مورد نقد دیگران نیز قرار گرفت. در این خصوص حتی شاگردان او نیز مانند افلاطون بی‌کار ننشستند. افلاطون و ارسطو دیدگاه اخلاقی سقراط را مورد نقد قرار داده و کسب معرفت را برای عمل اخلاقی کافی ندانستند. از نگاه ارسطو، برای عمل اخلاقی نیاز به تقویت جزیی دیگر در وجود آدمی به‌نام اراده هستیم. برخی نیز در این‌باره از سقراط دفاع کرده و منظور او را داشتن عقیده راسخ و واقعی عنوان کرده‌اند (کاردان، 1381، ص22).




موضوع: روش های تدریس، دانشمندان آموزش و پرورش، نکاتی از اساتید جهان آموزش، راهنمای والدین،
ادامه مطلب
[ 1390/12/14 ] [ 04:07 ب.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]

جایگاه آموزش به شیوه الکترونیک از منظر رویکردهای مختلف برنامه درسی (مقاله)

باسمه تعالی

دکتر بهروز مهرام

جایگاه آموزش به شیوه الکترونیک  از منظر رویکردهای مختلف برنامه درسی

چکیده:
برنامه درسی (Curriculum) دارای رویکردهایی است که میلر(1379) آنها را در پیوستاری از رویکردهای رفتاری تا ماورای فردی قرار داده است. در قالب رویکردهای متنوع مبتنی بر مبانی فلسفی و تاریخی است که شیوه های تعامل مولفه های مختلف برنامه ترسیم شده و برنامه ریزان برای شیوه تدریس در کنار اهداف، محتوا، معلم، یادگیرنده، شیوه ارزشیابی، محیط فیزیکی، زمان بندی، و قوانین و مقررات، راهبردهایی معین را ترسیم می نمایند.
اگرچه در قالب رویکردهایی همانند رفتاری و یا دیسیپلینی ـ موضوعی، تمرکز اصلی برنامه بر موضوعاتی برای توسعه شناخت و یا کسب مهارت استوار است، در رویکردهای انسانگرایانه و ماورای فردی بر خودشکوفایی و استعلا و معنویت تاکید میشود. بر این اساس است که جایگاه استفاده از تکنولوژی نوین و آموزش به شیوه الکترونیکی در رویکردهای مختلف متفاوت بوده و در حالی که برخی متخصصان تربیتی بر توسعه این نوع آموزش تاکید می ورزند، برخی دیگر صرفا به ارتباطات چهره به چهره معلم و یادگیرنده و فعالیتهای یاد دهی – یادگیری مستقیم اصرار می نمایند. تلاش مقاله حاضر، ترسیم جایگاه آموزش به شیوه الکترونیک و آموزشهای غیر حضوری به کمک رایانه از منظر رویکردهای مختلف برنامه درسی است. 


کلید واژه:
برنامه درسی  ـ آموزش الکترونیک ـ رویکردهای برنامه درسی

مقدمه:
برنامه درسی (Curriculum) اشاره به نقشه و طرحی دارد که بر اساس آن تلاش میشود تا مولفه های مختلف برنامه اعم از مدرس، یادگیرنده، محتوا، شیوه تدریس، شیوه ارزشیابی، محیط فیزیکی، زمان بندی، و قوانین و مقررات در تعامل با هم، نیل به مقصود را فراهم آورند. این مقصود است که در قالب هدف آرمانی ، به مولفه ها جهت دهی نموده و خود متاثر از زیر ساخت فلسفی و ارزشی حاکم است. نگرش به انسان از حیث ابعاد مختلف فلسفه و اعم از ماورای فرد و تعامل او با متافیزیک، معرفت شناختی، و ارزش شناسی اوست که مکاتب و اردوگاههای مختلف فلسفی را ایجاد نموده و هر یک از آنها به نوبه خود بر شکل گیری طرحواره های برنامه درسی موثر بوده اند. در همین راستاست که واکر (1381،ص 91) فلسفه را عام ترین منبع یاری دهنده به برنامه درسی معرفی می کند.
در راستای شناخت انسان به مثابه حیوانی تکامل یافته است که مکتب کنش گری، مهارت آموزی  را به عنوان انتظاری بروندادی و مشهود نگریسته كه ارزشها در قالب آزادی فردی و رستن از بندهای خیالی تجلی می یابد. از سوی دیگر، توجه به ابعاد متمایز انسانی است که در قالب رویکردهایی همچون ماورای فردی به عنوان رویکردی متاخر در برنامه درسی، استعلا و روحانیت را به عنوان غایت و آرمان مد نظر قرار داده و فراتر از به فعلیت رسانیدن شناخت و عزت نفس انسانگرایانه، به شکوفایی تمامی بالقوه های مخاطب یادگیری می پردازد. بدیهی است که در این تمایز رویکردی، نگاهی متفاوت به یکایک مولفه های برنامه درسی پدید می آید.از اینروست كه آیتی، عطاران، و مهرمحمدی(1386)، تبیین دقیق مبانی برنامه های درسی در عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات را بسیار حائز اهمیّت معرفی نموده و برخورداری از پشتوانه های نظری و علمی مستحكم را لازمه اخذ تصمیمات جدی در حوزه برنامه درسی معرفی می دارند.  
اگرچه از سال 2002، وزارت آموزش و پرورش ایران به عنوان کارگزار اصلی سیاست در اصلاح فرایند آموزش و پرورش تصمیم به توسعه IT در مدارس ایران گرفته و در قالب آن تلاش نموده تا شش هزار دبیرستان را به سخت افزار مجهز نموده و ICDL را برای معلمان اجرا نماید(عطاران،2006)، لیکن دغدغه گسترش آموزش به شیوه الکترونیک همچنان برای متخصصان تعلیم و تربیت به عنوان دغدغه ای جدی باقی است. یکی از این دغدغه ها در تدوین نگاهی متفاوت به تعلیم و تربیت است. چنانچه حجتی(1384) عنوان می دارد:

" در مدرسه ای که مبتنی بر IT است، اساسا نگاه تعلیم و تربیت تغییر می یابد و دیگر معلم به عنوان آموزش دهنده و دانش آموزان به عنوان یادگیرنده ی صرف نخواهند بود، بنابراین محتوای آموزشی هم باید منطبق با نقش معلمان و دانش آموزان به طور خاصی طراحی و تدوین شود. در مدارس هوشمند بحث فعالیتهای گروهی و استفاده از تمامی توانمندی ها و استعداد دانش آموزان مطرح است و با همه دانش آموزان به یک صورت برخورد نمیشود و یک شیوه آموزشی در این گونه مدارس نمی تواند پیاده شود و ......"    

از جمله دیگر دغدغه های مرتبط، ضرورت چرخش از(IT )  به جانب(ICT)  است که بر اساس آن حالت یکسویه و انفعالی یادگیرنده به حالتی متعامل و دوسو نگر میان یادگیرنده و یاددهنده تبدیل میشود. در این راستاست كه اسکیلن(2006) در قالب پژوهشی كه برای پاسخ به دغدغه های اصلی گسترش ICT انجام داده است، این تکنولوژی را باعث افزایش یادگیری و انگیزش دانش آموزان و رضایت بیشتر آنها برای درگیر شدن در وظایف و موضوعات درسی عنوان می دارد.
همچنین چالش یادگیرنده با محتوای یادگیری و هدایت یادگیرنده به سوی طبقات بالای شناختی و از جمله تفکر نقاد، از جمله مواردی است که اذهان محققان تربیتی را به خود معطوف داشته است. کما اینکه شعبانی ورکی (2006) به مطالعه تاثیر تدریس از طریق وب بر تفکر انتقادی و بر اساس طبقه بندی دیک  مبادرت نموده و گزارش می نماید که آموزش مبتنی بر وب تنها در شرایطی میتواند اثربخش قلمداد شود که به طور ویژه برای WBI  طراحی شده باشد. 
اگرچه افراد مختلفی همچون آیزنر (1381) به دسته بندی ایدیولوژیها و رویکردهای برنامه درسی مبادرت نموده و شش ایدیولوژی برنامه درسی را مشتمل بر جزمیت مذهبی ، انسانگرایی خردگرا یا عقلانی ، پیشرفت گرایی ، نظریه انتقادی ، نومفهوم گرایان ، و کثرت گرایی شناختی  را مطرح ساخته است، اما دسته بندی میلر(1379) از رویکردهای برنامه درسی، حداقل از دو بعد زیر برای منظور نویسنده از اهمیت بیشتری برخوردار است:
نخست اینکه میلر، در قالب اختصاصی تری به دسته بندی نظریه ها و یا رویکردهای برنامه درسی پرداخته و سعی نموده تا در قالب هر یک، نوع نگاه به مولفه های مختلف برنامه درسی را نیز روشن نماید. دوم اینکه آیزنر بر اساس نوع نگاه سخیف نگر به دین و فیلتر ذهنی خود، سوداری های ذهنی خود را در دسته بندی رویکردها وارد نموده است که مآلا باید احتیاط بیشتری را در مواجه با دسته بندی او معطوف نمود(امین خندقی، 1386). این در حالی است كه دیدگاه میلر به نظام فلسفی و ارزشی حاكم بر جامعه اسلامی نزدیكتر بوده و معنویت بخشی و روحانیت را به عنوان اهدافی آرمانی برای برنامه درسی تلقی می نماید. بر این اساس در مطالعه حاضر، دسته بندی میلر در قالب طیف نظریه های برنامه درسی مطمح نظر قرار گرفته و در قالب هریک آموزش الکترونیک از حیث جایگاه و چالشها مورد مداقه قرار گرفته است. 

رویکردهای برنامه درسی از منظر میلر و جایگاه آموزش الکترونیک در آنها
میلر (1379) در قالب طیف بندی رویکردهای برنامه درسی و در قالب محوری از ابعاد بیرونی تا ابعاد درونی، هفت رویکرد رفتاری و قابلیت مداری، موضوعی – دیسیپلینی، اجتماعی، رشدگرا، شناختی، انسانگرایانه، و ماورای فردی را مورد اشاره قرار داده و در هر یک به آرمانها، تلقی نسبت به یادگیرنده، تلقی نسبت به فرایند یادگیری، تلقی نسبت به فرایند آموزشی، تلقی نسبت به محیط یادگیری، نقش معلم، و تلقی نسبت به ارزشیابی آموخته ها پرداخته است. در این مقاله، جایگاه آموزش الکترونیک در قالب هر رویکرد ارائه شده است:
1) رویکرد رفتاری و قابلیت مداری
آرمان ها    شکل دادن به رفتار مطلوب و اکتساب قابلیتهای خاص
تلقی نسبت به یادگیرنده    یادگیرنده بیشتر غیر فعال نگریسته میشود، اگرچه امکان کنترل خود و کنترل متقابل نیز وجود دارد
تلقی نسبت به فرایند یادگیری    یادگیری به اکتساب رفتارهای تازه و نقش معلم در تغییر برنامه های تقویت کننده، اشاره دارد. نشان دادن واکنش در برابر محرکها، مولفه ای اساسی در یادگیری است.
تلقی نسبت به فرایند آموزشی    آموزش برنامه ای
تلقی نسبت به محیط یادگیری    محیط یادگیری دارای ساخت بسته و غیر منعطف است
نقش معلم    نقش معلم در طراحی برنامه، تعیین نوع، شدت، و شیوه ارائه تقویت کننده ها تعریف میشود.
تلقی نسبت به ارزشیابی     ارزشیابی به صورت مشاهده رفتار یا از طریق مداد و کاغذ است.

•    نقش آموزش الکترونیک در رویکرد رفتاری و قابلیت مداری: 
در این رویکرد، ایجاد رفتار خاص و توانایی واکنش در قبال محرکها از مهمترین اهداف قلمداد شده  و آموزش برنامه ای به شیوه ای قابل طراحی برای موضوعات درسی، دارای توجهی ویژه است. در قالب آموزش برنامه ای است که قاب هایی متوالی طراحی شده و یادگیرنده در قبال مواجه شدن با هر قاب به عنوان یک محرک و ارائه پاسخی به آن با یک بازخورد روبرو میشود که بر اساس آن یا به واحدهای بعدی و ادامه مسیر هدایت شده و یا اینکه بر اساس واکنش نادرست مجبور خواهد بود تا به قاب های قبلی بازگشته و مجدد پس از کسب توانایی لازمی که از طریق باز مطالعه آنان به دست می آورد، مسیر قبلی را تکرار نماید. بر این اساس است که آموزش به شیوه انفرادی و از طریق الکترونیک میتواند برای آموزش انفرادی یکایک یادگیرنده ها و در تناسب با نوع خلاء و نیاز آنها مثمر ثمر واقع شده و تامین تضمین شده ای را برای رفتارهای ورودی یکایک آنان به دنبال داشته باشد. بنابراین آموزش الکترونیک در تقابل با امکان مشاهده رفتار برای ارزشیابی رفتارهای به فعلیت درآمده، ساختار بسته محیط یادگیری و انفعال یادگیرنده در قبال مواجه با محیط دیجیتالی از پیش تدوین شده، به طور کاملی با چارچوب کلی رویکرد رفتاری و قابلیت مداری همسو تلقی میشود. 

2) رویکرد موضوعی - دیسیپلینی
آرمان ها    تسلط بر مهارتهای پایه، چارچوب های مفهومی وشیوه های پژوهش در یک قلمرو علمی
تلقی نسبت به یادگیرنده    ناچار به سازگار نمودن خود با موضوع مورد یادگیری؛ متخصص در مقیاس کوچک
تلقی نسبت به فرایند یادگیری    یادگیری در حد تسلط مهارتها، یادگیری اکتشافی و کشف اصول یک دیسیپلین برای برای به کاربندی در موقعیتهای مشابه
تلقی نسبت به فرایند آموزشی    آشکار سازی از طریق سخنرانی و تمرین و مباحثه و نتیجه گیری بر اساس کاوش
تلقی نسبت به محیط یادگیری    محیط بسته و در اختیار معلم
نقش معلم    مرجع اصلی و هدایتگر یادگیری، تامین کننده منابع آموزشی
تلقی نسبت به ارزشیابی    میزان تسلط در راستای به یاد آوری و تسلط بر برخی مهارتها

•    نقش آموزش الکترونیک در رویکرد موضوعی – دیسیپلینی:
این رویکرد از حیث مبانی معرفت شناختی، دارای مشابهت هایی با رویکرد قبلی(رفتاری و قابلیت مداری) است. چرا که در هردوی این رویکردها، یادگیرنده به عنوان موجودی خالی الذهن نگریسته شده که رسالت معلم و نظام آموزشی در انتقال یکسویه محتوا و اعم از مهارتها و یا معلومات پایه به سوی اوست. بر این اساس است که آموزش به شیوه الکترونیک میتواند در گستره بیشتری از زمان و مکان، انتقال مهارتهای پایه را فراهم آورده و ترمیم رفتارهای ورودی را نیز که لازمه کاهش واریانس میان یادگیرنده های به ظاهر مشابه در یک گروه یادگیری است را کاهش دهد. در این رویکرد طراحی محیط و بسته نرم افزار آموزشی از طریق معلم و به صورت یکجانبه ممکن بوده و ارزشیابی از طریق پاسخدهی به محرکهای دیجیتال امکان پذیر است. امکان استفاده از انیمیشن و برخی نرم افزارهای تصویری و امکان فعال شدن حواس مختلف یادگیرنده در ابعاد شنوایی و بینایی و همینطور حرکت دانش آموز در تعامل با رایانه و یا موبایل از جمله مواردی قلمداد میشوند که یادگیری بیشتری را برای یادگیرنده به همراه خواهند داشت. ضمن آنکه بازخورد سریع و صریح رایانه و تعاملات فردی یکایک دانش آموزان با محتوای یادگیری، میتواند در اصلاح سریع اشکالات یادگیری ایفای نقش بایسته ای داشته باشد.


3) رویکرد اجتماعی( متشكل از سه دیدگاه: انتقال فرهنگی،
شهروندی دموکراتیک، تغییر اجتماعی)
آرمان ها    تلقین ارزشها و نقشهای فرهنگی، احترام برای ارزشهای دموکراتیک و پذیرش نقشهای اجتماعی، حضور موثر در تغییر اجتماعی
تلقی نسبت به یادگیرنده    انتقال فرهنگی: جذب و هضم ارزشها و اطلاعات عرضه شده  شهروندی دموکراتیک: توانا برای به کارگیری استعدادهای عقلانی و در برخورد با سیاستهای اجتماعی
تغییر اجتماعی: قادر به حضور فعالانه در جریان تغییر اجتماعی
تلقی نسبت به فرایند یادگیری    تطبیق با انتظارات مدرسه و جامعه – انعکاس کثرت گرایی در مقیاس کوچک در محیط کلاس درس – تلاش دانش آموز برای بهبود محیط
تلقی نسبت به فرایند آموزشی    انتقال فرهنگی: الگوبرداری دانش آموزان
شهروندی دموکراتیک: مباحثه سقراطی در جهت کاوش برای اخذ تصمیم در باره موضع بایسته اجتماعی
تغییر اجتماعی: شناسایی یک مشکل و در گیر شدن برای حل معضل اجتماعی
تلقی نسبت به محیط یادگیری    انتقال فرهنگی: ساختار غیر منعطف،کنترل امورتوسط معلم
شهروندی دموکراتیک: مطالعات موردی و فیلمها و روزنامه ها و بحث پیرامون اخبار آنها
نقش معلم    انتقال فرهنگی: مرجع اصلی، ایفای نقش الگو
شهروندی دموکراتیک: گوش دادن موثر و تشویق دانش آموزان به مشارکت
تغییر اجتماعی: نقش رابط میان مدرسه و جامعه محلی
تلقی نسبت به ارزشیابی    انتقال فرهنگی: دانش و مهارتها
شهروندی دموکراتیک: تجزیه و تحلیل تضادهای سیاسی و اجتماعی و مهارت برای مشارکت در مناظره ها
تغییر اجتماعی: مشاهده دانش آموز در حین عمل

ادامه مطلب


موضوع: هوشمندسازی کلاس، روش های تدریس،
ادامه مطلب
[ 1390/12/14 ] [ 12:45 ب.ظ ] [ ساجدی مدیر وبلاگ ]
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic